مدیرالنفیسه

چرا نذری می‌دهیم؟
نذر و نذری دادن یکی از مراسم‌های مذهبی است که در تمام ادیان الهی به آن اشاره شده و مردم جهان با آن آشنایی دارند.
 توسل جستن برای رفع بلا، دفع مصیبت و جلب منفعت در میان همه اقوام است و هر کسی می‌کوشید تا فضل و رحمت و محبت الهی را به شکلی به سوی خود جلب کند. دین اسلام، مسیحیت، یهود ، زدتشت و… همگی به فلسفه نذر و نذری دادن اشاره‌ای داشته‌اند. در جامعه ما نیز افراد برای به دست آوردن حاجات خود نیت نذرهای مختلفی را می‌کنند.

به گزارش ایسنا، در ایام ماه محرم و صفر و در کل در اعیاد و عزادرای‌هایی که در کشور وجود دارد افراد در صدد هستند به اشکال مختلف ارادت خود را با خاندان اهل بیت عصمت وطهارت (ع) نشان بدهند که یکی از این راه‌ها نذر کردن و نذری دادن است.

یکی از اصطلاحات قرآنی “نذر” است و طبق مفاهیم قرآنی مردم برای دست‌یابی به اهداف گوناگونی نذر می‌کنند و انگیزه‌های زیادی، افراد را به این عمل می‌کشاند. با نگاهی به مفاهیم قرآنی متوجه می‌شویم که نذری دارای پیشینه تاریخی است و در میان اقوام پیش از اسلام نیز رواج داشته است.

از آیه ۲۶ سوره مریم می‌توان فهمید که در گذشته نیز افراد برای رهایی و فرار از تنگناهای اجتماعی از نذر بهره می‌گرفتند. همچنین از آیه ۷ سوره انسان این معنا به دست می‌آید که اشخاص برای شفای بیماران و درمان آنان به نذر متوسل می‌شدند.

نذر در لغت به معنای ملزم ساختن خود برای انجام کاری است که از قبل الزامی بر انجام آن نبوده، فرد با نذر کردن خود را ملزم به انجام کاری می‌کند که از قبل تکلیفی برای انجام آن نداشته است. اما به محض اینکه فرد نیت نذر را کرد باید به آن وفا کند و در صدد انجام آن عمل برآید.

نذر به دو صورت انجام می‌شود؛ یکی نذر مشروط و دیگری نذر مطلق است. «نذر مشروط» به این معنی است که شخص به خاطر انجام دادن کار نیک و یا اجتناب از کار نادرست، آن را بر خود واجب می‌کند تا در نتیجه آن، خداوند متعال حاجت او را برآورد. این نذر در بین مردم متدوال است و افراد زیادی نذر می‌کنند که مثلا اگر در یک کاری که دارم به موفقیت برسم به فقیری کمک کنم و یا اینکه در راه خداوند اطعامی داشته باشم.

اما «نذر مطلق» به معنی نذری است که هیچ قید و شرطی در آن مطرح نیست؛ یعنی فرد بدون اینکه خواسته‌ای داشته باشد نذر می‌کند مثلا با خود می‌گوید؛ من برای خدا نذر می‌کنم که نماز شب بخوانم.

خداوند در آیه ۳۵ سوره آل عمران می‌فرماید: ” که همسر عمران با خود نذر می‌کند تا فرزندش را برای خدمت در راه خدا آزاد کند و خداوند نذرش را پذیرفت و آن زن مومن، فرزندش

مریم(س) را به خدمت خانه خدا فرستاد. ” این یکی از مثال‌های قرآنی است که به فلسفه نذر در دین مسحیت اشاره دارد.

نذر از نظر حضرت مریم(س) و یهودیان، امری مطلوب و معروف بوده. حضرت مریم(س) و سایر یهودیان هم عصر وی به نذر اعتقاد داشته و براساس آن عمل می‌کردند، البته نذری که در آن عصر متداول بود، اشکال گوناگونی داشت که از آن جمله می‌توان به نذر سکوت اشاره کرد. شاید بتوان گفت که برخی از احکام که حضرت یعقوب(ع) برای رسیدن به مقاصد برخود واجب یا حرام کرده بود، از باب نذر بوده است.

از این رو خداوند در تعرض به مسیحیان از احکام و قوانین الزامی سخن می‌گوید که مسیحیان به عنوان رهبانیت برای خود وضع کرده بودند تا با توسل به این احکام و قوانین در جلب فضل و عنایت الهی بکوشند.

نذر در میان مردم جاهلیت و پیش از اسلام در بین کشورهای عربی نیز یک امری متداول و رایج بوده است.

در روایات اسلامی درباره شان نزول سوره انسان آمده است که امیرمومنان علی(ع) و حضرت فاطمه(س) و فضه برای شفای بیماری امام حسن (ع) و امام حسین(ع) به پیشنهاد پیامبر(ص) نذر روزه کردند.

امام صادق(ع) در روایتی که در شان نزول همین آیه «یوفون بالنذر» آمده فرمودند: “هنگامی که امام حسن(ع) و امام حسین(ع) مریض بودند، روزی پیامبر خدا(ص) به ملاقات آنها آمد و به حضرت علی(ع) فرمودند: خوب است جهت سلامتی فرزندانت نذر کنی. حضرت علی(ع) فرمود: من نذر می‌کنم، چنانچه این دو بهبود یابند، سه روز را به جهت تشکر از خداوند روزه بگیرم. سپس حضرت فاطمه(س) و همچنین فضه، همین نذر را تکرار کردند و خدای متعال لباس عافیت را به اندام آن دو امام پوشاند و ایشان نیز روزه گرفتند. “

نذری در زرتشت نیز مفهومی دارد، بهترین شیوه پیشکش مینوی (نذر کردن) در بینش زرتشت، انجام کار نیک است. آشکار است که هرکس هنر و توانایی ویژه‌ای دارد، بر او شایشته است تا بخشی دارایی خویش مانند (هنر، دانش، ثروت، سخن) را به نیازمندان نیز برساند. انسان دربخش‌های گوناگون مادی و مینوی نیازهایی دارد، بنابراین همه به گونه‌ای نیازمندند. در برابرآن هرانسانی نیز توانمندی‌های مادی و مینوی گوناگونی دارد که برخی برتر و بیشتر از دیگران است.

چنانچه بخشی از اینگونه توانمندی به ریخت (شکل) رایگان به نیازمندان رسانده شود، بهترین شیوه پیشکشی (نذر) خواهد بود. کسی که بنیادهایی مانند بیمارستان و آموزشگاه رابنا می‌گذارد، بابرپایی جشن‌هایی مانند «گاهنبار» با دهش خویش خوراک و پوشاک را برای همه فراهم می‌کند، آنکه دانشی دارد و آموخته‌های خود رابرای بهزیستی و رستگاری دیگران به آنان آموزش می‌دهد. دیگری که با راهنمایی خود مشکلی را از پیش روی نیازمندی بر می‌دارد. سخنرانی که گفته‌های نیک و سازنده را به مردم بیان می‌کند. نویسنده‌ای که با خامه (قلم) خویش پیام بهزیستی را بازگو می‌کند. آنکه با پاک نگهداشتن آب، خاک، هوا و آتش محیط زندگی را برای همه سالم نگه می‌دارد و همه کسانی که با سفارش زرتشت، خوشبختی خود را در خرسندی دیگران احساس می‌کنند. (اوشتا. اَهمایی. یَهمایی، اوشتا. کَهمایی. چیت) نذر و پیشکشی خود را به خوبی ادا کرده‌اند …تا توانی به جهان خدمت محتاجان کن…به دمی یا درمی یا قلمی یا قدمی.

اهداف و انگیزه‌های نذر

نذر می‌تواند به انگیزه‌ها و اهداف گوناگونی صورت بگیرد از جمله آنها : رسیدن به مطلوب و برآورده شدن حاجت، تقید به بندگی خدا و تلاش در جهت رسیدن به مقام قرب ربوبی، تقویت انگیزش در جهت سیر و سلوک معنوی، نجات از مصائب و رویدادهای سخت.

بنابراین، می‌توان نذر را برای حل مشکلات و رهایی از مصیبت‌ها و همچنین دست‌یابی به اموری خاص به کار گرفت. نذر در حقیقت نوعی توسل و وسیله جستن برای رسیدن به فضل الهی و

تقرب به خداوند است. نذر به عنوان وسیله تقرب و جلب محبت الهی مورد تایید شریعت اسلامی و آموزه‌های قرآنی نیز قرار گرفته است.

منابع:

لسان العرب، ابن منظور، ج۱۴، ذیل واژه نذر؛ و نیز مفردات الفاظ قرآن کریم، ص۷۹۷
جواهر الکلام، ج۳۵، ص۳۵۶
تفسیر کبیر، فخر رازی، ج ۱۰، ص ۷۴۶ و نیز مجمع البیان، ج ۹ و ۱۰، ص ۶۱۱؛ انوار التنزیل، بیضاوی، ج ۴، ص ۶۷۴؛ الکشاف، زمخشری، ج ۴، ص ۶۷۰
میزان الحکمه، ج ۱۰، ص ۴۸
مائده، آیه ۳۵

مشق عشق روانه بازار شد.

کامران شرفشاهی مدیر مسئول انتشارات تجلی مهر، در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در خصوص اثر جدید این انتشاراتی گفت: جدیدترین کتاب انتشارات تجلی مهر کتابی با عنوان «مشق عشق» با محوریت آثار خوشنویسان درباره خطبه فدکیه حضرت زهرا (س) است. سعید رنجبریان این مجموعه را فراهم کرده و هم اکنون این مجموعه برای چاپ و اخذ مجوز فیبا به کتابخانه ملی ایران سپرده شده است. به محض صدور مجوز این کتاب از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کوتاه‌ترین زمان ممکن این کتاب نفیس چاپ و منتشر خواهد شد.

وی افزود: کتاب «مشق عشق» به احتمال زیاد پاییز امسال در دسترس دوستداران کتاب قرار خواهد گرفت. این کتاب دربرگیرنده آثار خوشنویسان ممتاز و استادان هنر خوشنویسی است که هم به صورت کتابت و هم به صورت قطعه نگاری منتشر خواهند شد. کتاب به صورت چهار رنگ عرضه خواهد شد تا علاقه مندان از زیبایی بصری آن هم بهره مند شوند.

چگونه عاشورا را برای کودکان بگوییم؟

وبلاگ > رحماندوست، مصطفی - اغلب شاعران و نویسندگان کودک و نوجوان، سخنان بزرگ ترها را کمی ساده می‌کنند و فکر می‌کنند برای بچه‌ها حرف می‌زنند. در حالی که از نظر تخصصی حرف‌هایشان تاثیرگذار نیست.
 
نمی‌توان عاشورا را آن گونه که برای بزرگ ترها حرفش را می‌زنیم، مطرح کرد. ظاهر روایتی که برای بزرگ‌سالان از عاشورا می‌شود، سنگدلی یزیدیان و مظلومیت امام حسین (ع) و یارانشان است. اما برای بچه‌ها باید از زاویه دید عاطفی به موضوع عاشورا نگاه کرد.

در دو شعر سعی کردم حال و هوای بچه ها را داشته باشم. در شعر «لالایی عاشورا» در حقیقت قصه پیدایش عاشورا را گفتم. از پیامبر(ص) آغاز کردم و گفتم حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) که بودند و فرزندانشان را گفتم و در آخر هم تنها به لب‌تشنگی ایشان اشاره کردم و در پایان هم گفتم من قصه می‌گویم که خوابت ببرد و چرا نمی خوابی. این را هم از این باب گفتم که کمی جا برای اندیشه ایجاد کنم و این ذهنیت ایجاد شود که بعد از این ماجرا خواب معنا ندارد و باید بی قراری مطرح شود.
در عین حال که این شعر کاملا حسی است، سعی کرده‌ام از لحاظ ویژگی‌های روان‌شناختی مخاطب حرفی بزنم که برایش قابل فهم باشد. تلاش کرده‌ام پیامم را در عین سادگی کلام انتقال دهم.

مرحوم حاج حسین فرهنگ در شیراز هر سال شب شعر عاشورا را برگزار می‌کرد و در آن دوران از من هم دعوت می‌کرد که حضور پیدا کنم و من هم می‌گفتم شعر عاشورایی ندارم. تا اینکه شبی از من دعوت کرد که حضور پیدا کنم. از خانه بیرون آمدم و ناراحت بودم که چرا تا به حال شعر عاشورایی نگفته‌ام. در همان زمان شعر «گنجشک‌لالا»ی من از رادیو پخش می‌شد و شنیدم. به خودم گفتم فقط بلدی شعر لالایی بگویی؛ امام حسین (ع) طلبت. اما همین حال و هوا، این حس را در من برانگیخت که چرا امشب یک لالایی ویژه برای بچه ها نگویم. همانجا برای نخستین بار شعر کودکانه عاشورایی گفتم. آن زمان می‌گفتند این نخستین شعر عاشورایی برای بچه‌هاست.

معتقدم این گونه مسائل بزرگ را با حس می‌توان به کودکان انتقال داد. بچه‌ها باید حس کنند اتفاق مهمی رخ داده است و بعد به دنبالش بروند که اطلاعات دیگر را بگیرند و این اطلاعات بر روی پایه حسی که ایجاد شده، سوار می‌شود. این روزها، در صفحات مختلف مجازی اشعار شاعران را می‌خوانم و خیلی ها درباره عاشورا می‌نویسند، اما اغلب این اشعار، حرف‌های قابل درک برای بچه‌ها نیستند. به این دلیل که سعی می‌کنند جنبه های خشن را نگویند و جنبه‌های سوزناک را بگویند و تصور می کنند اگر جنبه های سوزناک را بگویند، مخاطب کودک آن را درک می کند. در حالی که این گونه نیست. باید برای بچه‌ها خاطره بسازیم. اگر مادران در شب‌های ماه محرم، لالایی‌هایی مانند «لالایی عاشورا» را برای بچه‌هایشان بخوانند، در درازمدت خاطره آن در ذهن کودکان می‌ماند و تاثیرگذار خواهد بود.

دو شعر «لالایی عاشورا» و «قصه آب» به شرح زیر است:

«لالایی عاشورا»

مدینه بود و غوغا بود
اسیرِ دیوِ سرما بود

محمد سر زد از مکه
که او خورشیدِ دلها بود
لا لا خورشیدِ من لا لا
گلِ امیدِ من لا لا

خدیجه همسرِ او بود
زنی خندان و خوش خو بود
برای شادی و غم ها
خدیجه یارِ نیکو بود
لا لا لا شادیم لا لا
غمم آزادیم لا لا

خدا یک دخترِ زیبا
به آنها داد لا لا لا
به اسمِ فاطمه زهرا
امیدِ مادر و بابا
لا لا لا کودکم لا لا
قشنگ و کوچکم لا لا

علی دامادِ پیغمبر
برای فاطمه همسر
برای دخترِ خورشید
علی از هر کسی بهتر
چراغِ خانه ام لا لا
گلِ گلدانِ من لا لا

علی شیرِ خدا لا لا
علی مشکل گشا لا لا
شبِ تاریک نان می برد
برای بچه ها لا لا
لا لا مشکل گشای من
گل باغِ خدای من

حسن فرزند آنها بود
حسن مانندِ بابا بود
شهیدِ زخم دشمن شد
حسن یک کوه تنها بود
لا لا کوه بلند من
تو شیرین تر ز قند من

علی فرزند دیگر داشت
جوانی کوه پیکر داشت
همیشه حضرت عباس
به لب نامِ برادر داشت
لا لا نازک بدن لا لا
عصای دستِ من لا لا

گلِ پرپر حسینم کو
گلِ سرخ و گل شب بو
کنار رود و لب تشنه
تمامِ غنچه های او
لا لا لا غنچه ام لا لا
لا لا لا لا گلِ تنها

حسین و اکبرم لا لا
علی اصغرم لا لا
کجایی عمه جان زینب
سکینه دخترم لا لا
لا لا لا لا گل لاله
نکن گریه نکن ناله

شبی سرد است و مهتابی
چرا گریان و بی تابی
برایت قصه هم گفتم
چرا امشب نمی خوابی
لا لا لا جان من لا لا
گل باران من لا لا

«قصه آب»

آب هستم، آب هستم، آب پاك
جاريم از آسمان، تا قلب خاك‏

گاه ابر و گاه باران مى ‏شوم
گاه از يك چشمه جوشان مى‏ شوم‏

گاه از يك كوه مى ‏آيم فرود
آبشار پر غرورم، گاه رود

گاه قطره، گاه دريا مى‏ شوم
گاه در يك كاسه پيدا مى‏ شوم‏

روز و شب هر گوشه كارى مى‏ كنم
باغ‏ها را آبيارى مى‏ كنم‏

نيست چيزى برتر از من در جهان
زندگى از آب مى‏ گيرد نشان‏

با تمام برترى‏ ها، كيستم؟
خوب هستم يا بدم، من چيستم؟

گرچه آبم، روزى امّا سوختم
قطره تا دريا، سراپا سوختم‏

تشنه ‏اى آمد لبش را تر كند
چاره‏ ى لب تشنه‏ اى ديگر كند

تشنه‏ اى آمد كه سيرابش كنم
مشك خالى داد تا آبش كنم‏

تشنه‏ ى آن روز من، عبّاس بود
پاسدار خيمه ‏هاى ياس بود

خون عبّاس علمدار رشيد
قطره ‏قطره در درون من چكيد

داغى آن خون دلم را سوخته
آتشى در قلب من افروخته‏

چشمه‏ هايم خواب، موجم خفته باد
آبى آرامشم آشفته باد

آب هستم؟ واىِ من! مرداب، به
زندگى بخشم؟ نه! مرگ و خواب به‏

واى بر من، واى بر من، واىِ دل
مانده در مردابِ حسرت پاى دل‏

پيچ و تاب رودم از دردِ دل است
بركه از اندوهِ دل پا در گل است‏

چشمه از غم روز و شب نالان شده
ابر هم از رنج من گريان شده‏

رود داغم ابرها را تيره كرد
تيرگى را بر زلالى چيره كرد

گريه‏ ى من شرشر باران شده
غصه‏ ام در گريه‏ ها پنهان شده‏

آب اگر شد اشك چشم، از شرم شد
از خجالت شور و تلخ و گرم شد

حال، از اكبر خجالت مى‏ كشم
از على اصغر خجالت مى‏ كشم‏

آب بودم، كربلا پشتم شكست
آبرويم رفت، پستم، پستِ پست‏

نسل من در كربلا بيچاره شد
نامه ‏ى اعمال خوبم پاره شد